Η «Ελένη» του Ευριπίδη ως διαχρονική παρωδία

Την καινήν Ελένην μιμήσομαι (Αριστοφ. Θεσμοφ. 850)
Του Ιωάννη Πλεμμένου*

Η τραγωδία του Ευριπίδη Ελένη διδάχτηκε το 412 π.Χ.
στα Διονύσια και θεωρείται αντιπολεμικό δράμα. Η Σικελι-
κή εκστρατεία είχε μόλις τελειώσει με την πανωλεθρία του
αθηναϊκού στόλου και ο Ευριπίδης βρίσκει την ευκαιρία με
την τραγωδία του να καταδικάσει τον πόλεμο ως πρόξενο
κακών. Αυτό το επιχειρεί μέσα από τη χρήση του γνωστού
μύθου της Ωραίας Ελένης, που υπήρξε η αιτία του Τρωικού
Πολέμου. Εντούτοις, η υποδοχή του έργου δίχασε το κοινό,
πιθανώς λόγω της πλοκής του, που αφίστατο από την κοι-
νώς παραδεκτή ιστορία της Ελένης.

Η υπόθεση βασίζεται στην εκδοχή του Ηρόδοτου που
τριάντα χρόνια νωρίτερα είχε ισχυριστεί ότι η Ελένη, αφή-
νοντας τη Σπάρτη και τον Μενέλαο, δεν είχε ακολουθήσει
τον Πάρη στην Τροία αλλά είχε καταφύγει στην Αίγυπτο.
Την Ελένη συναντά μετά την άλωση της Τροίας ο Μενέλα-
ος που καταπλέει στην Αίγυπτο και μαθαίνει έκπληκτος
ότι ο καταστροφικός πόλεμος της Τροίας είχε βασιστεί σε
ένα ψέμα. Ο βασιλιάς της Αιγύπτου Θεοκλύμενος θέλει να
νυμφευθεί την Ελένη, αλλά τελικά εκείνη με τον Μενέλαο
καταφέρνουν να διαφύγουν κρυφά.

Η Ελένη του Ευριπίδη έγινε αρκετές φορές αντικείμενο
παρωδίας, αρχικά από τον Αριστοφάνη στην κωμωδία του
Θεσμοφοριάζουσες.........
..........................................................................................
Αν και παρόμοιες απόπειρες παρώδησης του έργου του
Ευριπίδη έχουν λάβει χώρα μέχρι πρόσφατα στον θεατρικό
αλλά και τον σχολικό χώρο3, η παρούσα παρουσιάζει ιδιαί-
τερο ενδιαφέρον διότι συνδυάζει ισόρροπα την πλοκή, τον
σκηνικό χώρο και τη δομή του πρωτοτύπου με τον σύγχρο-
νο τρόπο ζωής, σκέψης και έκφρασης. Οι ήρωες και ηρωίδες
του έργου χρησιμοποιούν κινητό (και μάλιστα με σύνδεση
what’s up), παρεισάγουν ξενικές ε