Ο Μαρτίνος Λούθηρος, στις 31.10.1517, στάθηκε στο κατώφλι ανάμεσα στον Μεσαίωνα και την αναγέννηση της Ευρώπης. Το όνομά του αντιπροσωπεύει τις απαρχές ενός νέου πολιτισμικού παραδείγματος, την ανάδυση ενός νέου κοσμοειδώλου. Οι διαδικασίες της αλλαγής διήρκεσαν πολύ και υπήρξαν πολλαπλές, αντιφατικές, οδυνηρές και συγχρόνως δημιουργικές. Ο Max Weber και o Σίγκμουντ Φρόυντ συμφωνούν στο ότι η νεωτερικότητα προωθεί την "αυξανόμενη ορθολογικότητα" του πολιτισμού, καθώς και την "πρόοδο της πνευματικότητας". Αλλά κάθε πρόοδος είναι ανασφαλής και συνοδεύεται ή διακόπτεται από περιόδους παλινδρόμησης. Tο όνομα του Λούθηρου συνδέεται με την πνευματική επανάσταση. Δίχως αυτή δεν θα είχε υπάρξει η δεύτερη επανάσταση, η πολιτική. Δίχως την ανακάλυψη της εγκόσμιας πνευματικής ελευθερίας δεν θα είχε υπάρξει η πολιτική και κοινωνική ελευθερία, χωρίς βέβαια να υπάρχει άμεση αναγκαιότητα, μια "ιστορική νομοτέλεια" ή συνεκτικότητα ανάμεσα στις δύο. Tο νέο και επαναστατικό στοιχείο της διδασκαλίας του, συνοψίζεται στην έννοια της Δικαίωσης του αμαρτωλού διά της πίστης στον Χριστό. Δεν αρκεί μια απλή ακαδημαϊκή περιγραφή της έννοιας, αλλά απαιτείται η εμβάθυνση στο ζωντανό νήμα της ίδιας της εκτύλιξης της έννοιας μέσα από έναν συγκεκριμένο Λόγο (discours). O Λόγος αυτός συνεπάγεται την κατασκευή ενός συμβολικού συστήματος πνευματικών στοχασμών και ψυχικών στάσεων, μέσα από τον διάλογο και αντίλογο με τους θεολόγους και φιλοσόφους της εποχής του. Εμφανίζεται έτσι η απαρχή της συγκρότησης του υποκειμένου που δείχνει τη συνθετότητα και τη δυναμική ενός διχασμένου μεν, αλλά στη συνέχεια ισχυρού "εγώ". Πρόκειται για το υποκείμενο της νεωτερικότητας, ως προϋπόθεση και αποτέλεσμα της ολικής ιστορικής διαδικασίας. Οι έννοιες-κλειδιά στις οποίες επικεντρώνεται κριτικά το κείμενο είναι οι έννοιες της Πίστης και της Αγάπης. Εδώ διαφαίνεται όλη η ιδιαιτερότητα, η γονιμότητα και τα όρια της σκέψης του Λούθηρου. Ο Λούθηρος αντιμετώπισε με δημιουργικό και γενναίο τρόπο τις μεγάλες υπαρ