Το ζήτημα του κράτους αποκτά σήμερα ιδιαίτερη σημασία και από θεωρητική και από πρακτική-πολιτική άποψη. Ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος επιτάχυνε και όξυνε εξαιρετικά τη διαδικασία μετατροπής του μονοπωλιακού καπιταλισμού σε κρατικομονοπωλιακό καπιταλισμό. Η φοβερή καταπίεση των εργαζόμενων μαζών από το κράτος, που συγχωνεύεται όλο και πιο στενά με τις παντοδύναμες ενώσεις των καπιταλιστών, γίνεται όλο και φοβερότερη. Οι προηγμένες χώρες μετατρέπονται -μιλάμε για τα `μετόπισθεν` τους- σε στρατιωτικά κάτεργα για τους εργάτες.
Οι ανήκουστες φρικαλεότητες και τα δεινά του παρατεταμένου πολέμου κάνουν ανυπόφορη την κατάσταση των μαζών, δυναμώνουν την αγανάκτησή τους. Ολοφάνερα αναπτύσσεται η διεθνής προλεταριακή επανάσταση. Το ζήτημα της στάσης της απέναντι στο κράτος αποκτά πρακτική σημασία.
Τα στοιχεία του οπορτουνισμού, που συσσωρεύτηκαν μέσα στις δεκαετίες μιας σχετικά ειρηνικής εξέλιξης, δημιούργησαν το ρεύμα του σοσιαλσοβινισμού, που κυριαρχεί στα επίσημα σοσιαλιστικά κόμματα όλου του κόσμου. Το ρεύμα αυτό (Πλεχάνοφ, Πότρεσοφ, Μπρεσκόβσκαγια, Ρουμπανόβιτς, μετά, με λιγάκι καλυμμένη μορφή, οι κ.κ. Τσερετέλι, Τσερνόφ και Σία στη Ρωσία, οι Σάιντεμαν, Λέγκιν, Ντάβιντ κ.ά. στη Γερμανία, οι Ρενοντέλ, Γκεντ, Βαντερβέλντε στη Γαλλία και το Βέλγιο, ο Χάιντμαν και οι φαβιανοί στην Αγγλία κλπ., κλπ.), σοσιαλισμός στα λόγια, σοβινισμός στην πράξη, το διακρίνει η πρόστυχη λακεδίστικη προσαρμογή των `ηγετών του σοσιαλισμού` στα συμφέροντα όχι μόνο της `δικής τους` εθνικής αστικής τάξης, αλλά και του `δικού τους` ακριβώς κράτους, γιατί οι περισσότερες από τις λεγόμενες μεγάλες δυνάμεις προ πολλού εκμεταλλεύονται και υποδουλώνουν μια σειρά από μικρές και αδύνατες λαότητες. Και ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος είναι όντως πόλεμος για το μοίρασμα και το ξαναμοίρασμα της λείας αυτού του είδους. Η πάλη για την απαλλαγή των εργαζόμενων μαζών από την επιρροή της αστικής τάξης γενικά, και της ιμπεριαλιστικής αστικής τάξης ειδικά, είναι αδύνατη χωρίς την καταπολέμηση των οπορτουνιστικών