Η αρχέγονη πνευματικότητα της Παλαιστίνης και της Γάζας. «Αν επισκεπτόμασταν τη Γάζα στις αρχές του 6ου αιώνα, όχι πολύ βαθιά στην έρημο, θα βρίσκαμε μια αξιόλογη μοναστική κοινότητα. Στο κέντρο της ήταν δυο Γέροντες που ζούσαν σε αυστηρό εγκλεισμό, ο Βαρσανούφιος και ο Ιωάννης, γνω¬στοί αντίστοιχα ως «ο Μέγας Γέρων» και «ο άλλος Γέρων». Οι δύο αυτοί Γέροντες έχαιραν ευρύτατου σεβασμού ως χαρισματικοί σύμβουλοι. Κανείς από τους δύο, όμως, δεν μιλούσε πρόσωπο με πρόσω¬πο με όποιον ζητούσε την καθοδήγησή τους. Οι ερωτώντες έπρεπε να υποβάλουν τις ερωτήσεις τους γραπτώς και εν ευθέτω χρόνω έπαιρναν γρα¬πτή απάντηση από τον έναν ή τον άλλο γέροντα ή καμιά φορά και από τους δύο. […] Είναι πράγμα¬τι ευτύχημα ότι διασώθηκαν στα ελληνικά περί τις 850 ερωταποκρίσεις. Κανένα άλλο τεκμήριο από την πρωτοχριστιανική περίοδο δεν μας δείχνει με τόσο ζωηρές λεπτομέρειες πώς γινόταν αντιληπτή η πνευματική καθοδήγηση και πώς εφαρμοζόταν πρακτικά. Με ελάχιστη επεξεργασία, οι Επιστολές αποκαλύπτουν την αληθινή φωνή εκείνων που ρωτούν και εκείνων που απαντούν, με αμεσότητα και οικειότητα, αλλά και με ενάργεια και ζωντά¬νια. Η γραμματεία της Ερήμου δεν θα μπορούσε να μοιάζει περισσότερο με μεταγραφή σημειώσε¬ων από περιπτωσιολογία προσωπικού θεραπευτή.»